Time in the market beats timing the market, toch?

Beurzen bewegen constant. Soms razendsnel omhoog, soms verrassend hard omlaag. Voor beleggers kan die volatiliteit een flinke uitdaging zijn. De verleiding is dan ook groot om te wachten op het ‘perfecte’ instapmoment.

Een dag waarop aandelen spotgoedkoop zijn, zodat uw rendement maximaal kan zijn. Veel beleggers proberen te ‘timen’ wanneer ze hun geld inleggen of juist verkopen. Anderen geloven dat je het beste direct kunt investeren en vooral belegd moet blijven. Het verschil tussen deze twee benaderingen kan op lange termijn fors oplopen.

In dit artikel onderzoeken we of ‘timing the market’ een recept voor succes is of juist een valkuil. Dat doen we aan de hand van een klassiek onderzoek van beleggingshuis Charles Schwab, waarin vijf fictieve beleggers met elk hun eigen strategie worden vergeleken.

Werkt het timen van de markt?

Het idee achter het timen van de markt is eenvoudig: koop op het dieptepunt, verkoop op het hoogtepunt. In theorie kan dit enorme rendementen opleveren. In de praktijk is het echter vrijwel onmogelijk om die momenten consequent te herkennen. De beurs beweegt vaak onverwacht, reageert soms heftig op onverwachte gebeurtenissen en kan dagen achter elkaar stijgen of dalen zonder concrete aanleiding.

Zelfs veel professionele beleggers, met toegang tot geavanceerde modellen, realtime data en uitgebreide researchteams, hebben grote moeite om consequent de juiste beslissingen te nemen op exact het juiste moment. Economische voorspellingen blijken regelmatig te optimistisch of juist te somber en marktsentiment kan van de ene dag op de andere omslaan.

Daar komt bij dat veel van de beste beursdagen juist plaatsvinden vlak na een grote daling. Wie op dat moment nog aan de zijlijn staat, mist vaak een aanzienlijk deel van het herstel. Bovendien kan wachten op een ‘beter moment’ ertoe leiden dat kapitaal jarenlang in contanten blijft staan, waardoor het niet profiteert van de kracht van samengestelde rendementen.

Het gevolg: in plaats van hogere winsten door perfecte timing, blijven veel beleggers juist achter op de markt, soms zelfs ver achter. Het is dan ook de vraag of het najagen van perfecte instap- en uitstapmomenten wel de juiste strategie is, of dat belegd blijven op de lange termijn meer oplevert.

Voorbeeld: vijf verschillende type beleggers

De hoogste tijd om een blik te werpen op de cijfers. Schwab analyseerde de prestaties van vijf fictieve beleggers die ieder 20 jaar lang (tussen 2005 en 2024) € 20.000 per jaar investeerden in de S&P 500, de brede Amerikaanse aandelenindex. Het enige verschil: het moment waarop zij dat deden.

Let op: dit gaat om een versimpeld voorbeeld. Er wordt geen rekening gehouden met historische valutaschommelingen. Daarnaast richten we ons enkel op (Amerikaanse) aandelen om de impact van markttiming te illustreren. We bevelen echter aan om uw portefeuille te diversifiëren met een mix van activa die passen bij uw doelstellingen en risicotolerantie.

Piet Perfect

Piet heeft een talent waar elke belegger jaloers op zou zijn: hij weet ieder jaar precies op de dag van het allerlaagste koerspunt in te stappen. Noem het geluk, noem het een zesde zintuig, Piet is de ultieme market timer. Zijn aanpak klinkt als een sprookje: altijd kopen op de bodem en daarna rustig toekijken hoe de koersen stijgen.

Joost Jaarlijks

Joost houdt het simpel. Op de eerste handelsdag van het jaar investeert hij zijn volledige € 20.000, zonder naar nieuws, grafieken of voorspellingen te kijken. Geen stress, geen twijfel, enkel een vast moment in de agenda. Hij weet dat hij soms te vroeg en soms te laat instapt, maar accepteert dat als onderdeel van zijn strategie.

Marieke Maandelijks

Marieke gelooft in spreiding, niet alleen van aandelen, maar ook van instapmomenten. Ze verdeelt haar jaarlijkse inleg in twaalf gelijke delen van € 1.666,67 en belegt iedere maand. Zo koopt ze automatisch meer als koersen laag staan en minder als ze hoog zijn. Dollar-cost averaging noemen professionals dat, maar Marieke noemt het gewoon “rust in mijn hoofd”.

Olivia Ongeluk

Olivia lijkt het tegenovergestelde talent van Piet te hebben: ze stapt elk jaar precies in op het hoogste punt van de markt. Of het nu komt door pech, uitstelgedrag of een overdaad aan optimisme, haar timing is structureel rampzalig. Toch blijft ze trouw haar € 20.000 jaarlijks investeren.

Alex Angst

Alex heeft altijd het gevoel dat er “nu even te veel risico” is. Hij houdt zijn € 20.000 liever in contanten of stopt het in kortlopende staatsobligaties totdat de situatie volgens hem veiliger is. Maar dat perfecte instapmoment lijkt nooit te komen en de onzekerheid in de markt is er altijd wel. Daardoor staat hij vaak aan de zijlijn terwijl de markt alweer is hersteld.

Conclusie: belegd zijn en blijven wint op lange termijn

De vergelijking tussen onze vijf beleggers levert een duidelijk beeld op: het exacte instapmoment maakt minder uit dan veel mensen denken, zolang u maar daadwerkelijk belegd blijft op de lange termijn. Hieronder ziet u een overzicht van de totale vermogensopbouw per belegger. De totale inleg van iedereen is uiteraard € 400.000 (20 x € 20.000).

Beleggen kent risico’s. Rendementen uit het verleden zijn geen garantie voor de toekomst. Elke persoon investeerde jaarlijks € 20.000 in een hypothetische portefeuille die de S&P 500-index volgt van 2005 tot 2024. De persoon die nooit aandelen kocht, investeerde in een hypothetische portefeuille die de lbbotson U.S. 30-day Treasury Bill Index volgt.

Piet Perfect sluit de periode af met een indrukwekkend eindvermogen van ongeveer € 1.860.000 miljoen. Hij wist ieder jaar exact op het laagste punt in te stappen, een prestatie die in de echte wereld vrijwel niemand kan evenaren.

Direct daarachter komt Joost Jaarlijks. Zonder enige poging tot market timing, maar simpelweg door ieder jaar op de eerste handelsdag te investeren, bouwde hij een portefeuille op van circa € 1.705.000 miljoen. Het verschil met Piet bedraagt slechts € 155.000 over twintig jaar, een fractie van de totale waarde.

Marieke Maandelijks, die haar inleg van € 20.000 over het jaar maandelijks verdeelde, eindigt op ongeveer € 1,666.000. Haar resultaat ligt nauwelijks lager dan dat van Joost, terwijl ze tussentijds profiteerde van extra rust en spreiding.

Zelfs Olivia Ongeluk, die met haar pech ieder jaar precies op het hoogste punt van de markt instapte, zag haar vermogen groeien tot € 1.513.000. Haar slechte timing kostte uiteraard rendement, maar door twintig jaar onafgebroken belegd te blijven, groeide haar vermogen nog altijd fors.

Tot slot Alex Angst, de enige die ver achterblijft. Door telkens te wachten op een “veiliger” moment en uiteindelijk zijn geld vooral in cash en kortlopende obligaties aanhield, bleef hij steken op een eindvermogen van ongeveer € 473.000. Terwijl de anderen hun vermogen zagen verveelvoudigen, zag Alex zijn kapitaal nauwelijks groeien.

Het verschil tussen Olivia en Alex is misschien wel de belangrijkste les van allemaal: slechte timing is veel minder schadelijk dan helemaal niet meedoen. Tijd in de markt, door de kracht van samengestelde rendementen, is de echte motor achter vermogensgroei. Proberen de markt te slim af te zijn kost vaak meer dan het oplevert.

Waarom ’time in the market’ wint van ’timing the market’

Het verschil tussen in de markt blijven en de markt proberen te timen zit niet alleen in de rekenkundige uitkomst, maar ook in de menselijke factor. Beleggen is niet puur een rationeel spel; emoties, verwachtingen en onzekerheden spelen een grote rol in beslissingen.

Juist die emoties maken het voor de meeste beleggers zo moeilijk om structureel op de juiste momenten in en uit te stappen. En zelfs als u een keer goed timed, moet u het vervolgens nóg een keer doen om weer op het juiste moment terug in te stappen. Dat vergt niet alleen kennis en geluk, maar ook stalen zenuwen, iets wat in de praktijk zelden goed gaat.

Vermijding & emotionele valkuilen

De grootste vijand van de lange termijn belegger is vaak niet de markt, maar het eigen gedrag. Angst voor verliezen kan ervoor zorgen dat beleggers te lang aan de zijlijn blijven staan, zeker na een forse daling. Aan de andere kant kan hebzucht tijdens een opwaartse piek leiden tot overhaaste aankopen op het verkeerde moment.

Onderzoek laat zien dat beleggers vaak precies het tegenovergestelde doen van wat rationeel gezien het beste zou zijn: verkopen na dalingen en bijkopen na stijgingen. Door een vast investeringsplan te volgen, haalt u een groot deel van die emoties uit het proces. U hoeft niet bij elke beursbeweging te beslissen of u instapt of uitstapt; de discipline zit ingebouwd in de strategie.

Het risico van gemiste piekdagen

Een van de krachtigste argumenten voor in de markt blijven, is het gevaar van gemiste topdagen. De beste beursdagen vinden vaak snel na grote dalingen plaats, op momenten dat beleggers nog onzeker zijn. Wie op dat moment buiten de markt staat in afwachting van meer zekerheid, mist vaak een groot deel van het herstel.

Cijfers laten zien dat slechts tien gemiste beste dagen in twintig jaar uw gemiddelde jaarlijkse rendement bijna kan halveren. En omdat niemand weet wanneer die dagen precies vallen, ze lijken vaak op ‘gewone’ beursdagen, is het risico van wegblijven groot.

Hoge kosten van wachten

Wachten op een zogenaamd ‘perfect moment’ heeft daarnaast niet alleen het risico dat u topdagen mist, maar ook dat uw geld simpelweg stilstaat. Terwijl u wacht, werkt inflatie ongemerkt tegen u, waardoor de koopkracht van uw vermogen daalt. Daarnaast mist u alle dividenduitkeringen en koersstijgingen die in de tussentijd plaatsvinden.

Dit is precies het probleem dat we bij Alex Angst zagen: de periode dat hij in cash/kortlopende obligaties zat, leverde vrijwel niets op. Laat staan als we dit zouden corrigeren voor inflatie. Zelfs Olivia Ongeluk, met haar slechte timing, bouwde dankzij haar constante aanwezigheid in de markt een veel groter vermogen op.

Hoe zit het in andere beleggingsperioden?

Het Schwab-voorbeeld heeft betrekking op de periode van 2005 tot 2024, een turbulente tijd met forse uitschieters naar boven en beneden. Denk aan de financiële crisis van 2008, toen wereldwijde aandelenmarkten in korte tijd meer dan 40% in waarde kelderden.

Of de coronacrash van maart 2020, waarin de S&P 500 in slechts een paar weken 34% verloor. Wie in die momenten in paniek uit de markt stapte, moest vaak machteloos toezien hoe de koersen alweer fors begonnen te herstellen voordat ze de stap terug durfden te zetten.

De conclusie is echter niet alleen gebaseerd op de periode 2005–2024. Wanneer we alle 80 opeenvolgende periodes van 20 jaar analyseren sinds 1926 (bijvoorbeeld 1926–1945, 1927–1946, enzovoort), zien we dat de rangorde vrijwel altijd hetzelfde blijft: Piet Perfect eindigt steevast als eerste, gevolgd door Joost Jaarlijks, daarna Marieke Maandelijks, vervolgens Olivia Ongeluk en helemaal onderaan Alex Angst.

In maar liefst 70 van die 80 perioden was de volgorde exact identiek. De uitzonderingen, slechts tien periodes, vertoonden kleine verschuivingen, maar zelfs dan eindigde ‘direct investeren’ nooit op de laatste plaats. In vier van deze afwijkende periodes stond Joost Jaarlijks gewoon op zijn gebruikelijke tweede plek, in vijf periodes schoof hij naar plaats drie, en slechts één keer belandde hij op plaats vier, namelijk in de periode 1962–1981.

We hebben daarnaast ook gekeken naar alle mogelijke periodes van 30, 40 en 50 jaar, beginnend in 1926. Het patroon bleef opvallend stabiel. Op een paar gevallen na, waarin Joost Jaarlijks en Marieke Maandelijks van plek wisselden, bleef de volgorde ongewijzigd: perfecte timing op één, gevolgd door direct investeren of gespreid instappen, dan slechte timing en als laatste altijd de belegger die nooit aandelen kocht.

Is uw timing bij beleggen dan totaal niet relevant?

Hoewel de perfecte timing vinden vrijwel onmogelijk is en consistentie op de lange termijn belangrijker is, betekent dit niet dat uw instapmoment geen invloed heeft op uw beleggingsprestaties. Het moment waarop u besluit te beleggen kan zeker van invloed zijn op uw resultaten, zowel in positieve als negatieve zin. Daarbij is uw beleggingsstrategie ook vooral van groot belang. Dit lichten we graag toe aan de hand van een concreet praktijkvoorbeeld.

In onderstaande grafiek ziet u een vergelijking tussen het Ostrica Totaal Profiel en de Buy-and-Hold benchmark (bestaande uit o.a. de MSCI World Index en andere aandelen- en obligatietrackers). Stel u was vlak voor het uiteenspatten van de dotcom-bubbel in 2002 in één keer ingestapt, dan duurde het met een buy-and-hold strategie tot 2004 voordat u weer break-even stond. Bij Ostrica duurde dit tot 2003, wat de waarde aantoont van een actieve beleggingsstrategie met beschermingsmechanisme.

Rendementen zijn exclusief beheerkosten, welke per cliënt verschillend zijn (afhankelijk van de inleg). Resultaten uit het verleden bieden daarnaast geen garantie voor de toekomst.

Hetzelfde was van toepassing tijdens de financiële crisis. Na de ’top’ in 2007 duurde het bij de buy-and-hold strategie tot 2011 voordat u weer quitte stond, terwijl dit bij Ostrica in 2009 al het geval was. Op zowel korte als lange termijn heeft het beperken van de maximale neergang dan ook een zeer groot effect op uw rendement. Lees hier meer over onze unieke beleggingsstrategie.

Uiteraard was het nog beter geweest om bijvoorbeeld in te stappen op/rond de bodem in 2009. In dit scenario zou uw portefeuille snel in waarde gestegen zijn, doordat u optimaal had geprofiteerd van het herstel en de daaropvolgende ‘bullmarket’. Zoals besproken weet echter (vrijwel) niemand de bodem exact te timen en kunt u beter profiteren van tijd in de markt en een sterke beleggingsstrategie die bescherming biedt wanneer nodig.

Wat betekent dit voor u als belegger?

De les uit de vergelijking is helder: de belangrijkste factor voor succes op de lange termijn is niet het perfecte instapmoment vinden, maar simpelweg zorgen dat u in de markt zit en blijft. Hoe eerder u begint, hoe langer uw vermogen kan profiteren van samengestelde groei, het fenomeen waarbij rendement op rendement zich opstapelt en het groeitempo van uw portefeuille steeds verder versnelt.

Direct investeren biedt de beste start

De cijfers laten zien dat beleggers die direct investeren consequent betere resultaten behalen dan degenen die jaren wachten op het “ideale moment”. Perfecte timing kan natuurlijk een mooi extraatje opleveren, maar wachten kan daarentegen desastreus zijn: elke maand dat uw geld onbenut blijft, is een maand waarin het geen rendement kan maken.

Direct investeren heeft bovendien nog een psychologisch voordeel: u neemt de onzekerheid weg die gepaard gaat met het zoeken naar een perfect moment. In plaats van te gissen naar de toekomst, vertrouwt u op de lange­termijnkracht van de markt.

Direct investeren biedt de beste start

Voor beleggers die het toch te spannend vinden om in één keer een groot bedrag te investeren, biedt dollar-cost averaging een goed alternatief. Hierbij verdeelt u uw inleg in gelijke delen en investeert u bijvoorbeeld wekelijks, maandelijks of per kwartaal. Het grote voordeel hiervan is dat u automatisch op zowel hoge als lage koersen koopt, waardoor u het risico verkleint dat u in één keer volledig op een piek instapt.

Daarnaast haalt u met deze methode veel emotie uit het proces. U hoeft niet bij elk beursbericht te beslissen of u nu moet kopen of wachten; uw instapschema staat vast. Dat maakt beleggen minder stressvol en vergroot de kans dat u het plan volhoudt.

Het is belangrijk te beseffen dat dollar-cost averaging geen garantie biedt op hogere rendementen dan direct investeren, zeker in stijgende markten pakt direct instappen vaak beter uit. Maar voor wie de eerste stap lastig vindt, kan deze strategie een waardevol hulpmiddel zijn om wél in de markt te komen en te blijven. Het is tevens mogelijk om hier bij Ostrica gebruik van te maken.

Maak kennis met Ostrica’s unieke strategie

Beleggen gaat altijd gepaard met risico’s, maar dat betekent niet dat u té voorzichtig moet worden. Met de juiste strategie is het mogelijk om de verhouding tussen risico en rendement aanzienlijk te verbeteren. Spreiding in uw portefeuille verkleint risico’s, maar biedt geen volledige bescherming bij een algemene neergang op de beurs. Op deze momenten maakt Ostrica voor u het verschil, omdat onze beschermingsstrategie vermogens beter beschermt tegen onrust op de financiële markten.

Onze unieke beschermingsstrategie heeft als doel om bij grote dalingen slechts de helft van het verlies te realiseren van de brede markt, maar toch 85% van stijgingen te profiteren. Onze kwantitatieve modellen verhogen de bescherming bij onrustige periodes en bouwen deze weer af zodra de rust terugkeert. Op lange termijn resulteert dit in bovengemiddeld rendement met minder risico.

Dankzij onze constante marktanalyse en toepassing van de beschermingsstrategie, hebben we in 2023 en 2024 dusver op alle ontwikkelingen kunnen anticiperen. Hierdoor presteren we gemiddeld boven onze absolute rendementsdoelstellingen van marktrente plus 3% – 7%. Wilt u meer weten over onze unieke strategie en samen met ons het verschil maken voor uw vermogen? Plan dan een afspraak in met een van onze relatiebeheerders.